دژاوو یا آشنا پنداری چیست؟

Dejavo

 

رویای صادق یا همان دژاوو اتفاقی نادر است اما زمانی که رخ می دهد به خوبی می توان آن را حس کرد. زمانی که برای نخستین بار قدم به یک شهر جدید می گذارید، امری آشنا به ذهنتان خطور می کند و شما را برای لحظه ای به فکر فرو می برد. با خود می گویید: «حتما قبلا اینجا بوده ام.»

اما اینطور نیست. پس چه اتفاقی باعث به وجود آمدن این حس می شود؟

حقیقت این است که هیچکس علت واقعی بروز این مساله را نمی داند. دژاوو در اصل یک کلمه فرانسوی به معنای «پیشتر دیده شده» است؛ حس آشنایی با امری کاملا تازه که در اعماق مغز ما پنهان شده است. مطالعه در مورد این پدیده امری کاملا دشوار است زیرا اغلب مردم زمانی که این حالت را تجریه می کند نه در آزمایشگاه حضور دارند و نه اینکه انبوهی از دستگاه های پایش مغز به آنها متصل شده.

در ادامه این مطلب با دنیای خوب زندگی همراه باشید.

با این همه مدت های طولانیست که پژوهشگران در پی پاسخگویی به این سوال هستند و از سال 1888 میلادی تا کنون به دنبال یافتن راهی برای توصیف تجربه رویای صادق، بیماران مبتلا به صرع را مورد آزمایش قرار می دهند.

در جریان آزمایشات صورت گرفته مشخص شد بیمارانی که به انواع مختلفی از بیماری صرع مبتلا هستند نسبت به آنهایی که از این اختلال عصبی رنج نمی برند، بیشتر چنین حالتی را تجربه می کنند.تحقیقات انجام گرفته روی آن بیماران نشان داد که حس رویای صادقانه در این افراد احتمالا به خاطر بروز حمله در لوب تمپورال رخ می دهد؛ بخشی از مغز که به درک حسی، تولید کلام و حافظه ارتباط پیدا می کند.

در جریان یکی از این حملات ارسال سلول های عصبی با اختلال روبرو می شوند و پیام های به هم ریخته ای برای بخش های مختلف بدن ارسال می شود. اگر بخواهیم به صورت ساده تر بگوییم در این بیماران دژاوو به خاطر اتصال رشته های عصبی شان به یکدیگر رخ می دهد.

برخی از دانشمندان باور دارند که موارد مشابه به این نوع اختلالات عصبی (نوعی قطعی سیستم بدن) مغز انسان را از هرگونه حمله خالی کرده و باعث می شود که فرد بدون هیچ دلیل خاصی این حس آشنایی را تجربه کند.فرضیه دوم هم به نوع دیگری از اختلالات مغزی اشاره دارد و به گفته آنی کلیری استاد روانشناسی یادگیری در دانشگاه کلورودا این بار اما مشکل به حافظه باز می گردد.

به گفته وی چیزی در شرایط یا محیط تازه وجود دارد که حافظه مربوط به گذشته مشابه را فعال می کند اما مغزهای ما توان یادآوری آن را ندارند.کلیری برای توضیح بیشتر تصمیم می گیرد که مثالی در این رابطه بیاورد: تصور کنید که برای نخستین بار از پاریس دیدن می کنید و تصمیم می گیرید که به موزه لوور بروید. چشمانتان به هرم شیشه ای غول پیکری می افتد که در حیاط موزه قرار دارد و به ناگاه آن حس عجیب به سراغتان می آید.

در آن لحظه مغز شما از یادآوری خاطره ای که می تواند توضیح مناسبی برای این موضوع باشد باز می ماند: چند ماه قبل احتمالا به تماشای رمز داوینجی نشسته اید، فیلمی که نگاهی نزدیک دارد به هرم لوور.کلیری می گوید ناتوانی در یادآوری آن تجربه خاص باعث می شود که صرفا همین حس آشنایی را با موقعیت فعلی خود تجربه کنید.کلیری گمان می کند که این حس آشنایی از توانایی ما برای یادآوری پیکره بندی مکانی محیط پیرامونمان نشات می گیرد و برای تست این فرضیه تصمیم می گیرد که آن را در محیط آزمایشگاهی به وجود آورد.

او و تیمش با استفاده از بازی شبیه سازی شده سیمسون ها دو صحنه یکسان را در لوکیشن های مختلف ایجاد می کنند. نخستین صحنه به یک منطقه روستایی مربوط می شود که درختی در مرکز آن قرار دارد و گیاهان مختلفی آن را احاطه کرده اند و گلدان هایی هم روی دیوار آویزان شده اند. صحنه دوم موزه ای را نشان می دهد که در آن مجسمه ای از همان درخت در مقیاس بزرگ تر قرار دارد و گیاهان مختلف نیز آن را در احاطه خود دارند و سبدهایی از گل نیز با دیوارکوب به دیوارها متصل شده اند.زمانی که شرکت کنندگان در این آزمایش اتاق دوم را دیدند اعلام کردند که حسی شبیه به رویای صادقانه را تجربه کرده اند اما نتوانسته بودند که آن را به زمان دیدن اتاق نخست ارتباط دهند.

کلیری می گوید: زمانی که مردم صحنه ای با نمای مشابه را می بینند این حس آشنا بودن را تجربه می کنند اما نمی توانند بفهمند که علت بروز چنین احساسی چیست.یک توضیح محتمل دیگر هم برای این مساله وجود دارد که به سال 1928 باز می گردد. در آن دوران ادوارد تیچنر روانشناس با ذکر مثالی در مورد عبور کردن از یک خیابان این پدیده را توصیف نمود.

طبق گفته او، زمانی که ما شروع به رد شدن از خیابان می کنیم به صورت غریزی به سمت چپ نگاه می کنیم اما اگر چیزی در سمت راست توجه مان را به خود جلب نماید سرمان را به آن سمت باز می گردانیم.پس از آنکه مجددا نگاهمان را به سمت چپ معطوف کردیم، مغزمان احتمالا نگاه نخست را فراموش کرده و نگاه دوم نوعی حس آشنایی را در ما به وجود می آورد چراکه در این مورد واقعا چنین صحنه ای را دیده ایم.

در بسیاری از موارد افراد نمی توانند توضیحی برای علت بروز این پدیده ارائه دهند. در مواقعی که نامی اصطلاحا سر زبانمان است اما نمی توانیم بیانش کنیم هم همین اتفاق رخ می دهد. مطمئن هستیم که واژه ای را می دانیم اما نمی توانیم آن را به بخش جلویی مغز خود بیاوریم.زمانی که یادآوری آن عبارت با شکست روبرو می شود حافظه انسان روش دیگری را برای اطلاع دادن از این حقیقت که چیزی مرتبط با آن وجود دارد اتخاذ می کند. در واقع چیزی در مغزمان وجود دارد که دوست داریم به دنبالش بگردیم.

منبع:

smithsonianmag

مرور بیشتر...

3+

مطلب پیشنهادی

دروغ می‎گوییم

همه ما دروغ می‎گوییم اما بستگی دارد دروغمان چه رنگی باشد

دروغ چهار رنگ دارد آدمها اصرار عجیبی دارند که دروغ گفتن را انکار کنند. در …

مغز کودک

پدر و مادرانی که به مغز کودک شان آسیب می‎رسانند…

پدر و مادرانی که به مغز کودک شان آسیب می‎رسانند… تومودا آکمی پژوهشگر ژاپنی متخصص …

همه

همه ما انسان ها فکر می‎ کنیم مرکز جهان هستیم

فکر می‎کنید همه به شما نگاه می‎کنند بعید است بتوان کسی را پیدا کرد که …

خودکشی

انسان تنها موجودی که میل به نیست شدن از طریق خودکشی دارد

موجودی که میل به نیست شدن از طریق خودکشی دارد خودکشی، یک امر عمومی و …

کنترل احساسات

تدبیرهایی برای کنترل احساسات

کنترل احساسات به چه معناست؟ کنترل احساسات به معنی نادیده گرفتن آنها نیست بلکه به …

3 دیدگاه

  1. Morteza Farhoomand

    سلام من بعضي موقع ها تا چند صدم ثانيه جلوتر و ميفهمم . بعضي موقع ها تا ٢يا ٣ثانيه .ولي ميدونم دقيقا چي ميخواد بشه.نه اينكه شبيهش و ديده باشم.

    1+
  2. محمد حسین

    برای من اتفاق افتاده که یع اتفاق چند بار اتفاق افتاده یعنی بار اول معمولی بعد بار دوم احساس اولو داشتم یعنی تکراری بود بعد بار دیگر اتفاق افتاد ومن حس کردم در بین واقعیت وتکرار گم شده ام یعنی احساس میکردم یه اتفاقو یه بار برام اتفاق افتاده یهبار هین اتفاق بیاد اوردم و این به یاد اوردن نو بیاد داشتم بهتر بخوام بگم یه احساس میکردم یه کارو چند بار تو یع زمان انجام دادم همشونم یادم بود و نمیدونستم واقعیت یا رویا

    1+
  3. دقیقا.من هم گاهی این حس رو دارم. احساس میکنم تو همون موقعیتم و یه لحظه برمی گردم دنیا.
    3 ثانیه هنگ میشم ولی

    1+

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

19 − 6 =

http://www.20script.ir