بالینیروانشناسی

خودکنترلی و وجدان آدمی حد و مرز مشخصی دارد

خودکنترلی یکی از موضوعاتی است که در روانشناسی بیشتر مورد مطالعه قرار گرفته است و مدل تخریب خود یا تخلیه نفس یکی از محبوب ترین هاست. گرچه برخی شواهد از جنبه های این مدل پشتیبانی می کند(مانند فرقه هایی در هند که معتقدند خویشتن داری باعث افزایش انرژی میشود) ،اما شواهد دیگری برای مفهوم کنترل خودکامه یک حد و مرز محدود در نظر میگیرد.

بر اساس نظریه ego depletion یا « تخلیه نفس»، آدمها اگر در طی روز از ذهن شان از یک حد ممکن بیشتر کار بکشند از خویشتنداری، وجدان و قضاوت شان کاسته می شود.

تشبیه ساده و آشنای « تخلیه نفس»یا تخریب خود نیز میتوان گفت این است که افراد بعد از یک روز سختِ کاری، چنان بی رمق می شوند، چنان انرژی شان تحلیل می رود که بی اختیار جلوی صفحه تلویزیون بر روی مبل لم می دهند و انگار قدرت  رویارویی با هیچ مسئله ایی را برای مدتی ندارند.

شیوه ثابت کردن نظریه « تخلیه نفس» به این صورت است که به گروه های شرکت کننده در یک  تحقیق دو نوع مسئله داده میشود تا آنها را حل کنند. به گروه اول یک سئوال ساده و معمولی می دهند ولی گروه دوم مثلا باید در باره یک موضوع، پنج صفحه بنویسد و مثلا  در حین نوشتن حق ندارند از حروفی نظیر الف، ب، ر، چ و ن استفاده کنند.

همیشه با شما هستیم !...

در مرحله دوم به هر دو گروه، تست های هوشیاری و تمرکز می دهند. در همه این نوع تحقیقات، گروهی که مسئله ساده ایی را بار اول حل کرده است در تست دومِ ارائه شده در تحقیق، بهتر و با اشتباه کمتر جواب می دهند. اما گروهی که از نظر ذهنی به خاطر حل تست سخت، خسته شده بودند، تست دوم را کندتر و با اشتباه بیشتر انجام می دهند.

این نظریه دارد می گوید ظرفیت اراده و وجدان بشر محدود است و بعد از تحمل فشار و مشکلات روحی و جسمی، قادر به حفظ پرنسیپل های عقلانی و اخلاقی خود نیستند.

هرکدام مان، بر اساس تئوری ego depletion، حد مشخصی از خویشتنداری داریم و بعد از آن یا خشن می شویم، یا به گناه و دروغ  و انفعال پناه می بریم. یا خیلی راحت، وجدان مان را زیر پا می گذاریم.

بر اساس این نظریه در مواقعی که خسته هستیم یا تحت تاثیر فشار روانی قرار داریم قضاوتمان میتواند اشتباه باشد و بر اثر تحلیل نامناسب موقعیتهای دشوار  و از دست دادن کنترل دست به اعمالی بزنیم که به خود و یا دیگران آسیب برسانیم.

مرور بیشتر...

هدیه ما به شما..!
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 × سه =